Unijne obrady. Pożyczka reparacyjna dla Ukrainy opóźniona, Polska dąży do złagodzenia ETS2

Reforma systemu ETS2 i stanowisko Polski

Premier Donald Tusk wyraził zadowolenie z rozmontowywania systemu ETS2 podczas czwartkowego szczytu UE. System ten, dotyczący handlu emisjami CO2 w mieszkalnictwie i transporcie drogowym, miałby wejść w życie w 2027 roku. Polska, z obawy o reakcje wyborców, apeluje o opóźnienie wdrożenia ETS2 o trzy lata. Chociaż postanowienia szczytu nie zapewniają takiego opóźnienia, to stwarzają warunki do dalszej debaty nad głęboką reformą systemu.

Opóźnienie jako potencjalne anulowanie

Polska zakłada, że opóźnianie tego procesu może prowadzić do jego ostatecznego anulowania. Tusk podkreślił, że wcześniejsze decyzje Unii były błędem i krytycznie odniósł się do zgody poprzednich rządów. Na szczycie UE w grudniu 2020 r., z poparciem ówczesnego premiera Mateusza Morawieckiego, uzgodniono redukcję emisji na poziomie 55% do 2030 r. W czerwcu, Komisja Europejska zaproponowała ambitniejszy cel – 90% redukcji gazów cieplarnianych do 2040 roku.

Debata nad celami klimatycznymi UE

Projekt wywołał zaskoczenie i niezadowolenie w Polsce oraz apel Emmanuela Macrona o jego przedyskutowanie. Formalne zatwierdzenie celu na 2040 r. wymaga akceptacji Rady UE oraz europarlamentu. Szczyty UE zazwyczaj decydują przez konsensus w strategicznych kwestiach. Tymczasem, przewodniczący Rady Europejskiej António Costa, uznał, że decyzje powinny być podejmowane większościowo zgodnie z obowiązującym „prawem klimatycznym”.

Inicjatywy finansowe i militarne Unii Europejskiej

Podczas obrad poruszono również temat „pożyczki reparacyjnej” dla Kijowa. Pomysł dotyczył wykorzystania zamrożonych rosyjskich aktywów na rzeczy Ukrainy. Mimo to Belgia, gdzie przechowywana jest większość tych aktywów, domaga się gwarancji finansowej wobec potencjalnych sporów prawnych z Rosją. Komisja Europejska chciała przedstawić projekt prawny do zatwierdzenia, ale premier Belgii uznał gwarancje za niewystarczające, odkładając decyzję na grudzień.

Wsparcie dla Ukrainy i plany zbrojeniowe

Unia obiecała Ukrainie dalsze wsparcie finansowe, co obejmować będzie zakup broni w Europie. Przywódcy UE zatwierdzili program dozbrajania kontynentu do 2030 roku. Jednak brak zgody na przyznanie dużych dotacji na zbrojenia, gdyż kraje UE jeszcze nie zaczerpnęły środków z SAFE – funduszu na zbrojenia, z którego Polska ma otrzymać 43,7 miliarda euro.

Problemy z dostępnością mieszkań

Choć traktaty unijne nie przewidują ingerencji Brukseli w mieszkalnictwo, problem ten staje się dla niektórych krajów na tyle istotny, że żądają działań na szczeblu Unii. Właśnie dlatego szczyt zlecił Komisji Europejskiej szybkie przygotowanie planu dotyczącego zapewnienia przystępnych mieszkań.