„`html
Znaczenie napływu zagranicznego kapitału dla gospodarki Polski
W ostatnich 35 latach napływ kapitału z zagranicy, obejmujący także przekazywanie technologii i know-how, odegrał kluczową rolę w sukcesie polskich przemian gospodarczych. Umożliwiło to wzrost aktywności eksportowej, która okazała się jednym z najważniejszych czynników sprzyjających powstawaniu nowych miejsc pracy w kraju.
Według szacunków ekonomistów, od czasu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, zapotrzebowanie z zagranicy przyczyniło się do powstania około 2,5 mln miejsc pracy, napędzając niemal cały przyrost zatrudnienia w tym okresie. Statystyki pokazują, że niemal połowa miejsc pracy w sektorze rynkowym w Polsce wynika bezpośrednio z obsługi zamówień z zagranicy.
Zmiany w dynamice inwestycji zagranicznych
W ostatnich latach obserwuje się jednak istotne zmiany w trendach napływu inwestycji zagranicznych. W 2022 roku wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce osiągnęła rekordową kwotę 35 miliardów euro, natomiast dwa lata później spadła do około 14 miliardów euro. Eksperci wiążą ten spadek między innymi z rosnącym rozdrobnieniem światowego handlu oraz zwiększającymi się napięciami geopolitycznymi.
W tej sytuacji coraz bardziej widoczne staje się, że narodowość kapitału ma znaczenie, a dalszy rozwój oparty na inwestycjach z zagranicy nie jest czymś pewnym. Rekomenduje się więc, aby napływ aż kapitalu zagranicznego w większym stopniu trafiał do tych branż, które pozwolą nie tylko na wzrost produktywności, ale również budowanie partnerstw z polskimi firmami.
Wyzwaniami stają się rozmiary i innowacyjność rodzimych przedsiębiorstw
Choć firmy z przewagą polskiego kapitału to aż 83% przedsiębiorstw w kraju, generują one około 60% przychodów sektora. Przewaga podmiotów zagranicznych wynika ze znacznie większej skali działania. Polskie przedsiębiorstwa w większości to firmy małe i średnie; duże korporacje krajowe, zwłaszcza te prowadzące ekspansję na rynkach zagranicznych, są pojedynczymi przypadkami.
- Wśród największych firm udział przedsiębiorstw z kapitałem zagranicznym i krajowym jest zbliżony.
- Zwiększenie liczby dużych polskich firm może przełożyć się na wzrost produktywności oraz innowacyjności całej gospodarki.
- Dane europejskie wskazują, że w Polsce tylko ponad 9% firm to tzw. „gazele” – spółki, które przez trzy lata z rzędu zwiększają zatrudnienie o co najmniej 10%.
Ujemna pozycja inwestycyjna – konsekwencje i perspektywy
Ze statystyk wynika, że w 2024 roku międzynarodowa pozycja inwestycyjna netto Polski wyniosła -242 mld euro. Wartość inwestycji zagranicznych w kraju wynosiła 767 mld euro, podczas gdy inwestycje polskie za granicą to 525 mld euro. Chociaż nominalnie kilka europejskich państw wypada gorzej, to pod względem relacji do PKB Polska plasuje się pośrodku zestawienia.
Na przestrzeni ostatnich lat jednak wskaźniki te ulegają poprawie. Zagraniczne zadłużenie maleje, rośnie udział krajowej wartości dodanej w produkcji i eksporcie. Kontynuowanie tego trendu – m.in. poprzez wspieranie ekspansji polskich firm poza granicami kraju – jest kluczowe dla długoterminowej stabilności gospodarki.
- Wspieranie ekspansji zagranicznej polskich przedsiębiorstw
- Promowanie wzrostu rodzimych oszczędności
Poprawa produktywności i większe znaczenie polskiego kapitału
W ostatnim czasie krajowe firmy sukcesywnie zwiększają swoją wydajność, inwestują więcej i stają się bardziej innowacyjne. Nadal jednak przedsiębiorstwa zagraniczne funkcjonujące w Polsce są przeciętnie o 43% bardziej produktywne niż krajowe, zwłaszcza w branżach usługowych i nisko zaawansowanej produkcji.
Zauważalne jest jednak, że w przeciągu ostatnich pięciu lat krajowe przedsiębiorstwa notowały szybszy wzrost wydajności, inwestując m.in. w automatyzację i robotyzację, co było częściowo finansowane ze środków unijnych. Właściciele firm coraz częściej skupiają się na rozwoju i podnoszeniu konkurencyjności swoich przedsiębiorstw.
- Spółki krajowe są coraz bardziej innowacyjne i inwestycyjne
- Większy udział polskiego kapitału to korzyści podatkowe, większa odporność gospodarki i lepsze możliwości prowadzenia polityki przemysłowej
- Aktywność badawczo-rozwojowa koncentruje się na rynkach macierzystych
Wzrost roli rodzimych firm może wpłynąć także na większy poziom inwestycji w nowoczesne technologie, których rozwijanie odbywa się w dużej mierze w kraju pochodzenia przedsiębiorstwa.
Rozwój krajowych oszczędności jako kluczowa potrzeba
Obok wzmacniania pozycji rodzimych przedsiębiorstw, równie istotny staje się wzrost krajowych oszczędności. Wyzwaniem na najbliższe lata są m.in. konieczność inwestowania w transformację energetyczną, automatyzację i rozwój potencjału obronnego.
Dla stabilnego finansowania tych procesów kluczowe jest kształtowanie oszczędności o charakterze długoterminowym. Wśród rekomendowanych rozwiązań znajduje się m.in. promowanie rynku kapitałowego, rozwijanie programów emerytalnych oraz zwiększenie udziału społeczeństwa w inwestycjach długoterminowych.
„`
O autorze
