Nowe zasady VAT – najwięcej zyskają drobni przedsiębiorcy oraz osoby zamierzające rozpocząć własny biznes

Redakcja 25 grudnia, 2025 4 minut przeczytania

„`html

Kto podlega podatkowi VAT i jaka jest podstawowa stawka?

Obowiązek rejestracji oraz rozliczenia podatku VAT dotyczy większości przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. VAT jest podatkiem pośrednim, naliczanym na każdym etapie sprzedaży towarów i usług, a jego wartość jest doliczana do każdej transakcji. Opodatkowaniu VAT podlegają:

sprzedaż towarów i usług na terytorium Polski,
eksport oraz import towarów,
wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów,
wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Wyróżniamy dwa rodzaje podatników VAT:

podatnik VAT czynny – rozliczający i odprowadzający podatek,
podatnik VAT zwolniony – korzystający ze zwolnienia podmiotowego lub przedmiotowego.

Obecnie podstawowa stawka VAT od stycznia 2011 roku wynosi 23%. Występują również stawki obniżone – 8% i 5%, dotyczące określonych towarów i usług, np. robót budowlanych oraz stawka 0%, stosowana m.in. do usług transportu międzynarodowego lub dostaw do wolnych obszarów celnych.

Na czym polega podmiotowe zwolnienie z podatku VAT?

Podmiotowe zwolnienie z VAT przysługuje przedsiębiorcom, których przychody nie przekroczyły w ciągu roku podatkowego 200 tys. zł. Jeśli działalność rozpoczęto w trakcie roku, przyznanie zwolnienia następuje proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności.

Nie mogą skorzystać z tego zwolnienia firmy sprzedające m.in.:

towary wymienione w załączniku nr 12 do ustawy o VAT,
metale szlachetne, złom, wyroby jubilerskie,
towary objęte podatkiem akcyzowym (poza pewnymi wyjątkami),
budynki, budowle, nowe środki transportu,
urządzenia elektroniczne i optyczne, kosmetyki, wyroby komputerowe (w przypadku Internetu),
części motocyklowe i samochodowe (sprzedaż hurtowa lub detaliczna).

Zwolnienie podmiotowe nie przysługuje również, gdy świadczone są usługi prawnicze, doradcze (z wyjątkiem rolniczego), faktoringu, czy jubilerskie.

Co zrobić po przekroczeniu limitu zwolnienia z VAT?

Po przekroczeniu progu 200 tys. zł obrotu, każda kolejna sprzedaż jest automatycznie objęta podatkiem VAT. W tej sytuacji należy zarejestrować działalność jako podatnik VAT, składając odpowiedni formularz VAT-R, przed wykonaniem pierwszej transakcji nieobjętej zwolnieniem.

Możliwa jest także dobrowolna rezygnacja ze zwolnienia podmiotowego w dowolnym momencie, informując naczelnika urzędu skarbowego przed rozpoczęciem okresu rozliczeniowego. Po rezygnacji lub utracie prawa do zwolnienia, powrót do niego możliwy jest najwcześniej po upływie roku kalendarzowego następującego po roku utraty prawa lub rezygnacji.

Przedmiotowe zwolnienie z podatku VAT – czym się charakteryzuje?

Zwolnienie przedmiotowe dotyczy określonych towarów i usług niezależnie od wysokości obrotów. Dotyczy ono, między innymi:

usług z zakresu opieki medycznej wykonywanych przez określone zawody medyczne,
prywatnego nauczania (od przedszkola po szkoły wyższe),
nauczania języków obcych,
wybranych usług finansowych (np. zarządzania funduszami inwestycyjnymi, ubezpieczeniowych, kredytowych).

Zwolnienie z podatku VAT w procedurze SME

Od 2025 roku mali przedsiębiorcy mogą uzyskać zwolnienie z VAT w innych krajach UE za pośrednictwem procedury SME. Takie zwolnienie przysługuje firmom spełniającym łącznie warunki:

Roczny obrót w Unii Europejskiej (bez VAT) nie przekracza 100 000 euro w poprzednim i bieżącym roku rozliczeniowym.
Wartość sprzedaży na terenie Polski nie przekracza 200 000 zł (bez VAT) rocznie.
Nie realizowano sprzedaży towarów i usług wymagających rejestracji niezależnie od obrotu.

Przed skorzystaniem ze zwolnienia należy powiadomić odpowiednie służby skarbowe w kraju siedziby i uzyskać numer identyfikacyjny EX na potrzeby rozliczeń w Polsce. Zgłoszenie rejestracyjne VAT-R jest wymagane tylko w przypadku rozpoczęcia sprzedaży wymagającej rejestracji jako podatnik VAT UE.

Kiedy polski podatnik VAT może uzyskać zwolnienie z podatku VAT w innych krajach Unii Europejskiej?

Polscy przedsiębiorcy prowadzący działalność w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej, mogą korzystać ze zwolnienia z VAT na zasadach określonych przez kraj, w którym chcą z niego skorzystać, o ile:

roczny obrót na terenie UE nie przekroczył 100 000 euro (bez VAT) w bieżącym i poprzednim roku,
zostanie zgłoszony zamiar korzystania ze zwolnienia przez e-Urząd Skarbowy,
zostanie uzyskany numer identyfikacyjny EX,
zgłoszenie powyższych faktów przekazane zostanie odpowiednim służbom skarbowym każdego z państw UE, w których przedsiębiorca zamierza korzystać ze zwolnienia.

Warunki stosowania procedury SME określa każde państwo oddzielnie. Przedsiębiorca musi również przedstawić dane identyfikacyjne oraz informacje o obrotach w podziale na każdy kraj UE.

Nowe limity zwolnienia z podatku VAT oraz planowane zmiany

Zgodnie z ustawą podpisaną 3 lipca 2025 roku, limit podmiotowego zwolnienia z VAT podwyższono do 240 tys. zł. Dla nowych przedsiębiorców nadal obowiązuje proporcjonalność tego limitu względem okresu prowadzenia działalności.

Podwyższone limity wejdą w życie od 1 stycznia 2026 r., pozwalając głównie małym firmom oraz osobom rozpoczynającym działalność na dłuższe korzystanie z preferencji.

„`